Icon
Depressief, of moeite met je huwelijk of familie? Islamitische coaching
Auteur: Abdulrazzaq al-Maghribi Gepubliceerd: 05-07-2026 Geupdate: 21-07-2026
Is ghusl verplicht op Jumuah? | Fitrah Tawheed

Is ghusl verplicht op Jumuah?

De geleerden verschilden over of ghusl verplicht is voor Jumuah. De meerderheid waren van mening dat het een sunnah is, en dat het niet verplicht is.

٢٥ - ذِكْرُ اخْتِلَافِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي وُجُوبِ غُسْلِ يَوْمِ الْجُمُعَةِ
اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي وُجُوبِ الْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ
[الأوسط - ابن المنذر - المجلد ٤ - الصفحة ٣٩]

Ibn al-Mundhir zei: "De geleerden verschilden van mening over of het verrichten van de ghusl op vrijdag verplicht is." [Al-Awsat - Ibn al-Mundhir - Volume 4 - Pagina 39]

اختارَهُ جُمهورُ العُلماءِ فيه، والذي عليه أكثر الفُقهاءِ، أَنَّهُ سُنّةٌ دونَ فريضةٍ، وهُو الصَّوابُ، وباللَّه التَّوفيقُ.
[التمهيد – ابن عبد البر – جـ ١٠ – صـ ٢٤٩]

Ibn Abdul-Barr zei: "De opvatting die door de meerderheid van de geleerden is gekozen en door de meeste rechtsgeleerden (fuqahāʾ) wordt aangehangen, is dat de ghusl op vrijdag (Jumuʿah) een sunnah is en geen verplichting. En dit is de juiste opvatting." [Al-Tamheed - Ibn Abdul-Barr - Volume 10 - Pagina 249]

De meerderheid van de geleerden is van mening dat de ghusl voor Jumuʿah niet verplicht is. Het is een sunnah voor degene die van plan is het Jumuʿah-gebed bij te wonen. De vier madhhabs zijn het hierover eens, en deze regelgeving geldt ook voor vrouwen.

De sunnah is verbonden aan het Jumuʿah-gebed. Wie de ghusl pas na het gebed verricht, heeft de sunnah daarom niet vervuld.

وَقَدْ أَجْمَعَ الْعُلَمَاءُ عَلَى أَنَّ مَنِ اغْتَسَلَ بَعْدَ صَلَاةِ الْجُمُعَةِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَلَيْسَ بِمُغْتَسِلٍ لِلسُّنَّةِ وَلَا لِلْجُمُعَةِ وَلَا فَاعِلٍ لِمَا أُمِرَ بِهِ
[الاستذكار – ابن عبد البر – جـ ٢ – صـ ١٧]

Ibn Abdul-Barr said: "De geleerden zijn het er unaniem over eens dat degene die op vrijdag pas na het Jumuah-gebed de ghusl verricht, niet wordt beschouwd als iemand die de sunnah-ghusl heeft verricht, noch de ghusl voor Jumuah, en ook niet heeft voldaan aan datgene waartoe hij was opgedragen." [Al-Istidhkar - Ibn Abdul-Barr - Volume 2 - Pagina 17]

فَقَالَتْ طَائِفَةٌ: غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ مُحْتَلِمٍ. كَذَلِكَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ.
[الأوسط - ابن المنذر - المجلد ٤ - الصفحة ٣٩]

Ibn al-Mundhir said: "Een groep geleerden heeft gezegd dat de ghusl (op Jumuʿah) verplicht is voor iedere moslim die de volwassenheid heeft bereikt. Dit is ook overgeleverd als de mening van Abū Hurayrah." [Al-Awsat - Ibn al-Mundhir - Volume 4 - Pagina 39]

وَمِمَّنْ كَانَ لَا يَرَى الْغُسْلَ فَرْضًا لَازِمًا الْأَوْزَاعِيُّ، وَالثَّوْرِيُّ، وَالشَّافِعِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَالنُّعْمَانُ وَأَصْحَابُهُ، وَاحْتَجَّ بِقَوْلِ عُمَرَ لِعُثْمَانَ.
[الأوسط - ابن المنذر - المجلد ٤ - الصفحة ٤٢]

Ibn al-Mundhir said: "Tot degenen die de ghusl (op Jumuʿah) niet als verplicht beschouwden, behoren al-Awzāʿī, al-Thawrī, al-Shāfiʿī, Aḥmad ibn Ḥanbal, en al-Nuʿmān (Abū Ḥanīfah) en zijn metgezellen. Zij gebruikten als bewijs de uitspraak van Umar tegen Uthmān." [Al-Awsat - Ibn al-Mundhir - Volume 4 - Pagina 42]

Degenen die het als verplicht beschouwden

Zij baseerden dit op een overlevering waarin wordt vermeld dat het verplicht (wājib) is voor iedereen die de volwassenheid heeft bereikt.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ ‏"‏‏.‏

The Prophet said: "De ghusl op vrijdag is wajib voor iedereen die de volwassenheid heeft bereikt." [Sahih al-Bukhari 858]

De overlevering vermeldt dat het verplicht is. Geleerden zoals Abū Hurayrah en al-Hasan al-Basrī namen dit letterlijk op, en daarom waren zij van mening dat de ghusl op vrijdag verplicht is voor iedereen die de volwassenheid heeft bereikt. Dit is ook de mening van de madhhab van de Zāhiriyyah.

وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ غُسْلُ يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ كَغُسْلِ الْجَنَابَةِ ‏.‏

Abū Hurayrah zei: "De ghusl op vrijdag is verplicht voor iedereen die de volwassenheid heeft bereikt, net zoals de ghusl van janābah (na geslachtsgemeenschap)." [Muwatta - Volume 2 - Hadith 2]

وَكَانَ الْحَسَنُ يَرَى الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبًا وَيَأْمُرُ بِهِ
[الأوسط - ابن المنذر - المجلد ٤ - الصفحة ٤١]

Ibn al-Mundhir zei: "Al-Ḥasan beschouwde de ghusl op vrijdag als verplicht en droeg het op." [Al-Awsat - Ibn al-Mundhir - Volume 4 - Pagina 41]

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سُلَيْمٍ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ، وَأَنْ يَسْتَنَّ وَأَنْ يَمَسَّ طِيبًا إِنْ وَجَدَ ‏" ‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو أَمَّا الْغُسْلُ فَأَشْهَدُ أَنَّهُ وَاجِبٌ، وَأَمَّا الاِسْتِنَانُ وَالطِّيبُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ أَوَاجِبٌ هُوَ أَمْ لاَ، وَلَكِنْ هَكَذَا فِي الْحَدِيثِ‏.

Amr ibn Sulaym zei: "Wat betreft de ghusl voor Jumuʿah, deze is verplicht. Wat betreft het gebruik van de siwāk en parfum (voor Jumuʿah), Allahu a'lem." [Sahih al-Bukhari 880]

Degenen die zeiden dat het aanbevolen is

Zij baseerden dit op verschillende overleveringen waarin volgens hen wordt uitgelegd dat de term "wājib" in een overlevering niet letterlijk als verplichting moet worden opgevat.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُفْيَانَ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَبِهَا وَنِعْمَتْ وَمَنِ اغْتَسَلَ فَالْغُسْلُ أَفْضَلُ

De Profeet ﷺ zei: "Wie op vrijdag de wudūʾ verricht, dat is goed en uitstekend; en wie de ghusl verricht, dan is de ghusl beter." [Sunan Tirmidhi 497]

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سُلَيْمٍ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ، وَأَنْ يَسْتَنَّ وَأَنْ يَمَسَّ طِيبًا إِنْ وَجَدَ ‏"

De Profeet ﷺ zei: "De ghusl op vrijdag is wajib voor iedere volwassene die de volwassenheid heeft bereikt, evenals het gebruiken van de siwāk en het aanbrengen van parfum wanneer dit beschikbaar is." [Sahih al-Bukhari 880]

Geleerden gebruikten deze overlevering om aan te tonen dat de term "wājib" in een overlevering niet letterlijk als verplichting wordt opgevat, omdat vaststaat dat het gebruik van parfum of siwāk op vrijdag niet als verplicht wordt beschouwd.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَأَلَ عَمْرَةَ عَنِ الْغُسْلِ، يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَتْ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ كَانَ النَّاسُ مَهَنَةَ أَنْفُسِهِمْ، وَكَانُوا إِذَا رَاحُوا إِلَى الْجُمُعَةِ رَاحُوا فِي هَيْئَتِهِمْ فَقِيلَ لَهُمْ لَوِ اغْتَسَلْتُمْ‏.‏

ʿĀʾishah zei: "De mensen werkten en wanneer zij naar het vrijdaggebed gingen, gingen zij in de toestand waarin zij verkeerden. Er werd toen tegen hen gezegd: 'Als jullie toch de ghusl zouden verrichten (dan was dat beter).'" [Sahih al-Bukhari 904]

١٧٧٤ - حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ وَبَرَةَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: «الْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ سُنَّةٌ».
[الأوسط - ابن المنذر - المجلد ٤ - الصفحة ٤١]

Ibn Masʿūd zei: "De ghusl op vrijdag is een sunnah." [Al-Awsat - Ibn al-Mundhir - Volume 4 - Pagina 41]

قَالَ ابو حنيفَة غسل يَوْم الْجُمُعَة حسن وَلَيْسَ بِوَاجِب على النَّاس
[الحُجّة على أهل المدينة - محمد بن الحسن الشيباني - الجزء ١ - صفحة ٢٧٩]

Abū Ḥanīfah zei: "De ghusl op vrijdag is goed, maar het is niet verplicht voor de mensen." [Al-Hujjah ala Ahl Madinah - Muhammad ibn al-Hasan al-Shaybani - Volume 1 - Pagina 279]

وأما ما روي عن أبي هريرة رضي الله عنه من قوله " حق الله واجب ، على كل مسلم يغتسل في كل سبعة أيام " . فقد قرن ذلك بقوله " وليمس طيبا إن كان لأهله " فلم يكن مسيس الطيب على الفرض ، فكذلك الغسل .
...
وجميع ما بيناه في هذا الباب هو قول أبي حنيفة ، وأبي يوسف ، ومحمد . رحمهم الله تعالى .
[شرح معاني الآثار – الطحاوي – جـ ١ – صـ ١٢٠]

Al-Ṭaḥāwī zei: "De ghusl (op vrijdag) is niet verplicht ... En alles wat wij over dit onderwerp (in dit boek) hebben vermeld, is de mening van Abū Ḥanīfah, Muḥammad ibn al-Ḥasan en Abū Yūsuf, moge Allah hen genadig zijn." [Sharh Ma'ani al-Athar - Al-Tahawi - Volume 1 - Pagina 120]

حدَّثنا أحمد بن سَعِيد، قال: حدَّثنا ابن أبي دُلَيم، قال: حدَّثنا ابن وضّاح، قال: حدَّثنا زيدُ بن البِشْرِ، قال: حدَّثنا ابن وَهْبٍ، أن مالكًا سُئلَ عن غُسْلِ يوم الجُمعةِ: أواجبٌ هُو؟ قال: هو سُنّةٌ ومعرُوفٌ. قيل لهُ: إنَّ في الحديثِ: "واجبٌ"؟ قال: ليسَ كلُّ ما جاءَ في الحديثِ يكونُ كذلك.
[التمهيد – ابن عبد البر – جـ ١٠ – صـ ٢٤٨]

Mālik werd gevraagd over de ghusl van vrijdag: "Is het verplicht?" Hij zei: "Het is een sunnah en een bekende praktijk." Er werd tegen hem gezegd: "Maar er is een hadith waarin staat dat het wājib (verplicht) is?" Hij antwoordde: "Niet alles wat in een hadith voorkomt, moet noodzakelijkerwijs op die manier worden begrepen." [Al-Tamheed - Ibn Abdul-Barr - Volume 10 - Pagina 248]

وحدَّثنا أحمد بن سعِيد بن بِشْرٍ، قال: حدَّثنا ابن أبي دُلَيم، قال: حدَّثنا ابن وضّاح، قال حدثنا ابنُ أبي مريم (١)، قال: حدَّثنا أشهَبُ، عن مالكٍ: أَنَّهُ سُئلَ، عن غُسلِ يوم الجُمعةِ: أواجبٌ هُو؟ فقال: هُو حسنٌ، وليسَ بواجبٍ (٢).
[التمهيد – ابن عبد البر – جـ ١٠ – صـ ٢٤٨–٢٤٩]

Mālik werd gevraagd over de ghusl van vrijdag: "Is het verplicht?" Hij zei: "Het is goed, maar het is niet verplicht." [Al-Tamheed - Ibn Abdul-Barr - Volume 10 - Pagina 248-249]

باب غُسل الجمعة
قال ابن عبد الحكم: "غسل يوم الجمعة سنة (١) وهو الواصل بالرواح ما قبل ذلك" (٢).
[خلافيات في الفقه – ابن عبد الحكم – صـ ١١٨]

Ibn ʿAbd al-Ḥakam zei: "De ghusl van vrijdag is een sunnah, en deze is verbonden aan de tijd vóór het vertrekken naar het Jumuah-gebed." [Khilafiyat fi al-Fiqh - Ibn Abdul-Hakam - Pagina 118]

وقد يحتَمِلُ أن يكونَ قولُهُ في هذا الحديثِ: "واجِبٌ". أي: وُجُوبَ السُّنّةِ، أو واجِبٌ في المروءة (٣)، أو واجِبٌ في الأخلاقِ الجَمِيلةِ، كما تقولُ العربُ: وجَبَ حقُّكَ. وليسَ على أنَّ ذلك واجِبٌ فرضًا.
ومِن الدَّليلِ على ما قُلناهُ في معنى هذا الحديثِ، وما تأوَّلنا فيه، وهُو مع ذلك قولُ أكثرِ أهلِ العِلم، وإليه ذهَبَ أئمّةُ الفتوَى في أمْصارِ المُسلِمِينَ
ما حدَّثنا عبدُ الوارثِ بن سُفيانَ وسعِيدُ بن نَصْرٍ، قالا: حدَّثنا قاسمُ بن أصبَغَ، قال: حدَّثنا إسماعيلُ بن إسحاقَ، قال: حدَّثنا عبدُ اللَّه بن رَجاءٍ، قال: أخبرنا همّامُ، عن قَتادةَ، عنِ الحَسَنِ، عن سَمُرةَ، أنَّ رسُولَ اللَّه -صلى اللَّه عليه وسلم- قال: "من تَوضَّأ يومَ الجُمُعةِ، فبِها ونِعمَتْ، ومنِ اغتسَلَ، فالغُسلُ (٤) أفضَلُ" (٥).
[التمهيد – ابن عبد البر – جـ ١٠ – صـ ٢٤٥]

Ibn Abdul-Barr zei: "Het is mogelijk dat zijn uitspraak in deze hadith — 'het is wājib' — betekent: een verplichting in de zin van de sunnah, of verplicht in termen van goed karakter, of verplicht volgens nobele omgangsvormen, zoals de Arabieren zeggen: 'Jouw recht is verplicht geworden.' Het betekent dus niet dat het een wettelijke verplichting is. Een van de bewijzen voor wat wij hebben gezegd over de betekenis van deze hadith en onze uitleg ervan — en dit is ook de mening van de meeste geleerden en de opvatting die wordt gevolgd door de vooraanstaande rechtsgeleerden in de islamitische gebieden — is het volgende: ʿAbd al-Wārith ibn Sufyān en Saʿīd ibn Naṣr, van Qāsim ibn Aṣbagh, van Ismāʿīl ibn Isḥāq, van ʿAbdullāh ibn Rajāʾ, van Hammām, van Qatādah, van al-Ḥasan, van Samurah, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: 'Wie op vrijdag de wuḍūʾ verricht, dat is goed en uitstekend; en wie de ghusl verricht, dan is de ghusl beter.'" [Al-Tamheed - Ibn Abdul-Barr - Volume 10 - Pagina 245]

والغسل للجمعة سنة وليس بواجب
[الكافي في فقه أهل المدينة - ابن عبد البر - الجزء الأول - صفحة ٢٤٩]

Ibn Abdul-Barr zei: "De ghusl voor Jumuʿah is een sunnah en is niet verplicht." [Al-Kafi fi Fiqh Ahl al-Madinah - Ibn Abdul-Barr - Volume 1 - Pagina 249]

أخبرنا مالك وسفيان عن صفوان بن مسلم عن عطاء بن يسار عن أبي سعيد الخدري أن رسول الله قال: غسل يوم الجمعة واجب على كل محتلم.
قال الشافعي: فاحتمل واجب لا يجزئ غيره وواجب في الأخلاق وواجب في الإختيار وفي النظافة ونفي تغير الريح عند اجتماع الناس كما يقول الرجل للرجل: وجب حقك علي إذ رأيتني موضعاً لحاجتك وما أشبه هذا فكان هذا أولى معنييه لموافقة ظاهر القرآن في عموم الوضوء من الأحداث وخصوص الغسل من الجنابة والدلالة عن رسول الله صلى الله عليه وسلم في غسل يوم الجمعة أيضاً فإن قال قائل: فاذكر الدلالة قلت: أخبرنا مالك عن ابن شهاب عن سالم بن عبد الله قال: دخل رجل من أصحاب رسول الله المسجد يوم الجمعة وعمر بن الخطاب يخطب فقال عمر: أية ساعة هذه فقال يا أمير المؤمنين انقلبت من السوق فسمعت النداء فما زدت على أن توضأت فقال عمر والوضوء أيضاً وقد علمت أن رسول الله كان يأمر بالغسل قال الشافعي: فلما علمنا أن عمر وعثمان علما أن رسول الله كان يأمر بالغسل يوم الجمعة فذكر عمر علمه وعلم عثمان فذهب عنا أن نتوهم أن يكونا نسيا علمهما عن رسول الله صلى الله عليه وسلم في غسل يوم الجمعة إذا ذكر عمر علمهما في المقام الذي توضأ فيه عثمان يوم الجمعة ولم يغتسل ولم يخرج عثمان فيغتسل ولم يأمره عمر بذلك ولا أحد ممن حضرهما من أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم ممن علم أمر رسول الله صلى الله عليه وسلم بالغسل معهما أو بإخبار عمر عنه، دل هذا على أن عمر وعثمان قد علما أمر النبي بالغسل على الأحب لا على الإيجاب للغسل الذي لا يجزئ غيره وكذلك والله أعلم دل على أنه علم من سمع مخاطبة عمر وعثمان في مثل علم عمر وعثمان إما أن يكون علموه علماً وإما أن يكون علموه بخبر عمر كالدلالة عن عمر وعثمان وروت عائشة الأمر بالغسل يوم الجمعة.
أخبرنا سفيان عن يحيى بن سعيد عن عمرة عن عائشة قالت: كان الناس عمال أنفسهم فكانوا يروحون بهيآتهم فقيل لهم: لو اغتسلتم.
قال وروي من حديث البصريين أن رسول الله قال: "من توضأ فيها ونعمت ومن اغتسل فالغسل أفضل "، قال وقول أكثر من لقيت من المفتين اختيار الغسل يوم الجمعة وهم يرون أن الوضوء يجزئ منه
[اختلاف الحديث - الإمام الشافعي - صفحة ١١٠]

Imam al-Shāfiʿī zei: "Mālik en Sufyān hebben ons overgeleverd, van Ṣafwān ibn Muslim, van ʿAṭāʾ ibn Yasār, van Abū Saʿīd al-Khudrī, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: 'De ghusl op vrijdag is verplicht voor iedere volwassene die de volwassenheid heeft bereikt.' Het woord 'verplicht (wājib)' kan verschillende betekenissen hebben: het kan een verplichting betekenen waarbij niets anders ervoor in de plaats kan komen; of het kan iets betekenen dat verplicht is vanuit het oogpunt van goede manieren, keuze en reinheid; of het kan betekenen dat men slechte geuren verwijdert wanneer mensen samenkomen. Dit is zoals wanneer een man tegen een ander zegt: 'Jouw recht tegenover mij is verplicht,' waarmee hij bedoelt: ik erken jouw recht op mij, omdat ik zie dat jij behoefte aan mij hebt en dat ik mij in een positie bevind waarin ik jou moet helpen, en soortgelijke uitdrukkingen. Daarom is deze laatste betekenis hier passender (namelijk dat het niet letterlijk verplicht is). ... De mening van de meeste rechtsgeleerden die ik heb ontmoet, is dat de ghusl op vrijdag aanbevolen is, terwijl zij van mening zijn dat de wuḍūʾ voldoende is voor het Jumuʿah-gebed." [Ikhtilaf al-Hadith - Imam al-Shafi'i - Pagina 110]

(٣٤٧) قال الشافعي: والسُّنَّةُ أن يَغْتَسِل للجمعةِ كلُّ محْتَلِمٍ، ومَن اغْتَسَل بعد طلوعِ الفجرِ مِنْ يومِ الجمعةِ .. أجْزَأه، ومَن تَرَك الغُسْلَ لم يُعِد؛ لأنّ النبيّ -صلى الله عليه وسلم- قال: «مَنْ توَضَّأ فبِها ونِعْمَتْ، ومَن اغْتَسَل فالغُسْلُ أفضلُ».
[مختصر المزني – جـ ١ – صـ ١٥٥]

Al-Muzanī vermeldde: Al-Shāfiʿī zei: "De sunnah is dat iedere volwassen man (degene die de volwassenheid heeft bereikt) de ghusl voor Jumuʿah verricht. Wie op vrijdag na Fajr de ghusl verricht, dat is voldoende voor hem. En wie de ghusl nalaat, hoeft deze niet opnieuw te verrichten, omdat de Profeet ﷺ zei: 'Wie de wuḍūʾ verricht, dat is goed en uitstekend; en wie de ghusl verricht, dan is de ghusl beter.'" [Mukhtasar al-Muzani - Volume 1 - Pagina 155]

قَالَ الشَّافِعِيُّ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ أَمْرَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ أَنَّهُ عَلَى الاِخْتِيَارِ لاَ عَلَى الْوُجُوبِ حَدِيثُ عُمَرَ حَيْثُ قَالَ لِعُثْمَانَ وَالْوُضُوءَ أَيْضًا وَقَدْ عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِالْغُسْلِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏.‏ فَلَوْ عَلِمَا أَنَّ أَمْرَهُ عَلَى الْوُجُوبِ لاَ عَلَى الاِخْتِيَارِ لَمْ يَتْرُكْ عُمَرُ عُثْمَانَ حَتَّى يَرُدَّهُ وَيَقُولَ لَهُ ارْجِعْ فَاغْتَسِلْ وَلَمَا خَفِيَ عَلَى عُثْمَانَ ذَلِكَ مَعَ عِلْمِهِ وَلَكِنْ دَلَّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّ الْغُسْلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِيهِ فَضْلٌ مِنْ غَيْرِ وُجُوبٍ يَجِبُ عَلَى الْمَرْءِ فِي ذَلِكَ ‏.‏

Imam al-Tirmidhī vermeldde: Al-Shāfiʿī zei: "Tot datgene wat erop wijst dat de opdracht van de Profeet ﷺ om de ghusl op vrijdag te verrichten een keuze (aanbeveling) is en geen verplichting, behoort de overlevering van ʿUmar, toen hij tegen ʿUthmān zei: 'Heb je alleen wuḍūʾ verricht, terwijl je weet dat de Boodschapper van Allah ﷺ de ghusl op vrijdag heeft opgedragen?' Als zij (ʿUmar en ʿUthmān) van mening waren geweest dat zijn (de opdracht van de Profeet ﷺ) bevel een verplichting was en geen keuze, dan zou ʿUmar ʿUthmān hebben laten terugkeren zodat hij de ghusl kon verrichten. Maar hij deed dat niet. En het (de vermeende verplichting) zou ook niet voor ʿUthmān verborgen zijn geweest vanwege zijn kennis. Deze overlevering (waarin het woord 'wājib' wordt genoemd) wijst er juist op dat de ghusl op vrijdag een deugd en iets voortreffelijks is, maar geen verplichting die bindend is." [Sunan Tirmidhi 497]

وَكَانَ الشَّافِعِيُّ يَقُولُ إِنَّهُ سُنَّةٌ وَيَحْتَجُّ فِي تَفْسِيرِ لَفْظِ الْحَدِيثِ فِي وُجُوبِهِ بِحَدِيثِ عَائِشَةَ كَانَ النَّاسُ عُمَّالَ أَنْفُسِهِمْ الْحَدِيثَ وَبِحَدِيثِ سَمُرَةَ وَمَنِ اغْتَسَلَ فَالْغُسْلُ أَفْضَلُ
[الاستذكار – ابن عبد البر – جـ ٢ – صـ ١٦]

Ibn ʿAbd al-Barr zei: "Al-Shāfiʿī was van mening dat het een sunnah is, en hij ondersteunde zijn uitleg van de bewoordingen van de hadith over de 'verplichting' ervan (dat deze niet letterlijk moet worden opgevat) met de hadith van ʿĀʾishah: 'De mensen werkten...' en met de hadith van Samurah: 'Wie de ghusl verricht, dan is de ghusl beter.'" [Al-Istidhkar - Ibn Abdul-Barr - Volume 2 - Pagina 16]

غسل الجمعة سنة في حق من يريد حضور الجمعة دون من لا يريد حضورها، بخلاف غسل العيد؛ فإنه سنةٌ في حق الكافة من النساء والعبيد والصبيان؛ لأنه لإظهار السرور، وهو عام. وغسل الجمعة لإزالة الرائحة الكريهة؛ حتى لا يتأذى به من بقربه؛ فيختص بمن يريد الحضور.
[التهذيب في الفقه الشافعي – البغوي – المجلد ١ – الصفحة ٣٢٩]

Al-Baghawī zei: "De ghusl van vrijdag (ghusl al-Jumuʿah) is een aanbevolen sunnah voor degenen die van plan zijn het vrijdaggebed bij te wonen, maar niet voor degenen die niet van plan zijn het bij te wonen. Dit verschilt van de ghusl voor het ʿEid-gebed, die een aanbevolen sunnah is voor iedereen — vrouwen, slaven en kinderen inbegrepen — omdat deze bedoeld is om vreugde en blijdschap te tonen, en dat doel geldt voor iedereen. De ghusl van vrijdag daarentegen is voorgeschreven om onaangename geuren te verwijderen, zodat degenen die in de nabijheid zijn er geen hinder van ondervinden. Daarom is deze specifiek voor degenen die van plan zijn het Jumuʿah-gebed bij te wonen." [Al-Tadhib fi al-Fiqh al-Shafi'i - Al-Baghawi - Volume 1 - Pagina 329]

قال أحمد بن حنبل: أحب إليَّ أن يغتسل يوم الجمعة (٣).
[خلافيات في الفقه – ابن عبد الحكم – صـ ١١٩]

Ibn ʿAbd al-Ḥakam vermeldde: Aḥmad ibn Ḥanbal zei: "Ik heb liever dat de ghusl wordt verricht op vrijdag." [Khilafiyat fi al-Fiqh - Ibn Abdul-Hakam - Pagina 119]

460 - سألته عن الغسل يوم الجمعة؟
قال: أخشى أن يكون واجبًا، في كم حديث أن النبي صلى الله عليه وسلم: أمرنا بالغسل يوم الجمعة.
وعمر بن الخطاب يخطب يقول: من أتى منكم الجمعة فليغتسل.
[مسائل ابن هاني - الجزء الأول - صفحة ١٢٣]

Ibn Hānī zei: Ik vroeg hem (Aḥmad) over de ghusl op vrijdag. Hij zei: "Ik vrees dat het verplicht is, omdat er verschillende hadiths zijn waarin de Profeet ﷺ ons opdroeg om de ghusl op vrijdag te verrichten. En ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb zei tijdens het houden van de preek altijd: 'Wie van jullie naar Jumuʿah komt, laat hem dan de ghusl verrichten.'" [Masail Ibn Hani - Volume 1 - Pagina 123]

وعنه: أن الغسل واجب، لما روي عن النبي - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - أنه قال: «غسل يوم الجمعة واجب على كل محتلم، وسواك وأن يمس طيباً» رواه مسلم. والأول المذهب؛ لأن رسول الله - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - قال: «من توضأ يوم الجمعة فبها ونعمت، ومن اغتسل الغسل أفضل» قال الترمذي: هذا حديث حسن والخبر الأول أريد به تأكيد الاستحباب، ولذلك ذكر فيه السواك والطيب وليسا واجبين.
[الكافي في فقه الإمام أحمد - الجزء الأول - صفحة ٣٣٤]

Ibn Qudāmah zei: "Er is ook van hem (Ahmad) overgeleverd dat de ghusl verplicht is, gebaseerd op wat van de Profeet ﷺ is overgeleverd, dat hij zei: 'De ghusl op vrijdag is wājib voor iedere volwassene, evenals het gebruiken van de siwāk en het aanbrengen van parfum.' Dit is overgeleverd door Muslim. De eerste mening (aangeraden) is echter de opvatting van de madhhab, omdat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: 'Wie op vrijdag de wuḍūʾ verricht, dat is voldoende en goed; en wie de ghusl verricht, dan is de ghusl beter.' Al-Tirmidhī zei: dit is een ḥasan hadith. De eerste overlevering is bedoeld om de aanbeveling (sterke aansporing) te benadrukken. Daarom worden daarin ook de siwāk en parfum genoemd, terwijl geen van beide verplicht is." [Al-Kafi fi Fiqh al-Imam Ahmad - Volume 1 - Pagina 334]

وَلَيْسَ ذَلِكَ بِوَاجِبٍ فِي قَوْلِ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ
[المغني – جـ ٢ – صـ ٢٥٦]

Ibn Qudāmah zei: "Het (de ghusl voor Jumuʿah) is volgens de mening van de meeste geleerden niet verplicht." [Al-Mughni - Volume 2 - Pagina 256]

Abdulrazzaq
al-Maghribi

Auteur van dit artikel

Onderzoeker, student van kennis en expert met meer dan vijf jaar ervaring, gespecialiseerd in Fiqh en Aqeedah.

Meer over Abdulrazzaq

Heb je vragen over de Islam?

Zit je met vragen waar je graag een antwoord op wilt krijgen? Stel jouw algemene of specifieke vraag over de Islam. We staan voor je klaar en geven je binnen 48 uur antwoord.

Vraag stellen