Plicht van elke moslim

Alhoewel er groeperingen zijn die binnen de gemeenschap (Ummah) zich met de extreme vorm van Takfir bezighouden, is het een plicht voor elke moslim om het concept van Takfir te praktiseren.

Er bestaat helaas nogal wat onduidelijkheden over Takfir, wat het inhoudt, of het verplicht is om te doen en of er schades vasthangen bij verkeerd gebruik. In dit artikel kom je alles te weten over Takfir.

Wat is Takfir?

De term komt van het Arabische taal en houdt in dat een moslim een ander persoon als ongelovig verklaart. Dit is een concept die werd geïntroduceerd door de boodschappers van Allah. Zij kwamen namelijk met de Tawheed toen de mensen massaal vervielen in Shirk.

De term Takfir (ook wel geschreven als Takfeer of Takfier) is dus niet iets dat slechts toebehoort aan een groepering binnen de Ummah. Het is een concept die basis kent bij elke boodschapper in Islam.

Helaas is er nogal wat ruis over dit concept. Mensen claimen dan dat het een daad is dat zich slechts voort doet komen bij extremistische groepen. Doordat er groepen zijn die dit concept misbruiken, kan er niet geclaimd worden dat het geen verplichting is in Islam.

Welke vormen kent Takfir?

Wanneer we het hebben over de categorisering van deze term, dan verdelen we het in twee categorieën. Op basis van de teksten in de Quran en Ahadith zien we dat Takfir gedaan wordt in een persoonlijke vorm en in een algemene vorm.

1. Persoonlijke vorm

Bij de persoonlijke vorm in excommunicatie van personen, kun je denken aan een directe uitspraak of geloof dat een persoon ongelovig is. Wanneer een moslim dan een persoon ziet die meerdere goden aanbidt, dan twijfelt hij niet tweemaal of die persoon kafir (ongelovig) is.

Er zijn verschillende voorbeelden waarbij de boodschappers hun volk oordeelden vanwege hun ongeloof. Ook staat het bekend onder de vrome voorgangers (Salaf Saliheen) dat dit een zaak is wat essentieel is.

Sufyan ibn 'Uyaynah (vrome voorganger) zei:
"De Quran is het Woord van Allah meest geëerde en glorieus, en wie claimt dat de Quran geschapen is heeft niets te maken met Islam en hij is een kafir. En wie het ongeloof van die persoon betwijfeld is ook een kafir."
[As-Sunnah 1/112 van Abdullah ibn Ahmad]

Een persoon die claimt dat de Quran geschapen is, claimt tegelijkertijd dat de Kennis van Allah geschapen is en dat Allah niet Spreekt. Het is duidelijk dat Allah Spreekt en dat Hij Eigenschappen bezit die geen vergelijking kent met de creatie.

Hier is dus sprake van het concept ketting Takfir. Dat houdt in dat een persoon kafir wordt wanneer hij geen Takfir verricht op een andere kafir.

Zullen Wij dan de moslims dan als misdadigers behandelen?
(68:35 Koran)

Wat scheelt jullie? Hoe oordelen jullie?
(68:36 Koran)

2. Algemene vorm

De generalisatie excommunicatie heeft te maken met groepen waarbij de meerderheid van de leden zich bezighouden met ongeloof. Zij keren zich naar afgoderij en zijn Allah daarmee ongelovig.

Hier is het belangrijk dat een persoon pas oordeelt wanneer hij op de hoogte is van wat de realiteit is binnen een groep. Hij dient het ongeloof te kennen waar mensen in vervallen alvorens hij de algemene Takfir verricht.

Er zijn verschillende bronnen die aanduiden dat deze vorm van Takfir gepraktiseerd werd door de profeten en vrome voorgangers. Hierdoor heeft het een sterke basis in de religie en is het ongepast om te claimen dat deze vorm van excommunicatie behoort tot een groep als Khawaridj.

Abu Huraira overleverde:

Profeet Ibrahim vertelde geen leugen behalve bij drie gelegenheden. Tweemaal omwille van Allah toen hij zei: "Ik ben ziek", en hij zei: "(ik heb dit niet gedaan), de grote afgod heeft het gedaan." De (derde was) dat Ibrahim en Sarah (zijn vrouw) op reis gingen, toen ze voorbij (het grondgebied) gingen van een tiran. Iemand zei tegen de tiran: "Deze man (dat wil zeggen Ibrahim) wordt vergezeld door een zeer charmante dame." Dus hij stuurde Ibrahim naar hem en vroeg hem over Sarah, zeggende: "Wie is deze dame?" Ibrahim zei: "Zij is mijn zus." Ibrahim ging naar Sarah en zei: "O Sarah! Er zijn geen gelovigen op het oppervlak van de aarde behalve jij en ik. Deze man vroeg me naar jou en ik heb hem verteld dat jij mijn zus bent, dus spreek mijn verklaring niet tegen."

(Sahih al-Bukhari Volume 4, Book 55, Hadith 578)

Hier zien we dat Ibrahim 'alayhi salam de gehele wereld excommuniceerde vanwege de realiteit van die tijdperk. De meerderheid waren toen namelijk afgodenaanbidders.

Maar hier komt namelijk het mooie: De profeet Lot 'alayhi salam leefde tijdens die uitspraak van Ibrahim 'alayhi salam terwijl hij moslim was. Bedoelde Ibrahim 'alayhi salam ook dat Loet 'alayhi salam tot de ongelovigen behoorde? Welnee, Ibrahim 'alayhi salam maakte een generalisatie tijdens zijn uitspraak.

Asma bint Abi Bakr (dochter van Abu Bakr) overleverde:
Ik zag Zayd ibn 'Amr bin Nufail (vroege vriend van de boodschapper Mohammed (ﷺ)) met zijn rug tegen de Ka'ba staan en zei: "O volk van Quraish! Bij Allah, niemand onder jullie is op de religie van Ibrahim (monotheïsme) behalve ik."
Sahih al-Bukhari Boek 63, Hadith 54 (Hoofdstuk van de Ansar)

Hier zien we dat een vroege vriend van de profeet de algemene vorm van Takfir verrichtte op Quraysh. Het volk stond bekend om valse goden te aanbidden en om tegelijkertijd de religie van Ibrahim (Hanif) aan te hangen.

Zayd ibn 'Amr merkte dat de religie Hanif niets te maken had met wat de afgodenaanbidders van Quraysh deden, dus excommuniceerde hij het volk.

Tijdens de uitspraak leefde de Mohammed (ﷺ) als een monotheïst zonder revelatie van profeetschap, pas na de dood van Zayd ibn 'Amr werd Mohammed (ﷺ) een verkozen als laatste profeet. Dus bedoelde Zayd ibn 'Amr hier dat Mohammed (ﷺ) ook tot de afgodenaanbidders hoorde? Welnee, Zayd maakte een generalisatie en was op de hoogte dat zijn vriend Mohammed (ﷺ) zich op monotheïsme (Hanif) bevond.

Abu Bakr radiyAllahu 'anhu zei aan het begin van Al-Riddah oorlogen:
"Waarlijk, de aarde is vandaag ongelovig."
(Tarikh al-Tabari 3/245 en al-Bidayah wa Nihaya 9/441)

Toen de valse profeet Musaylima veel invloed had op de mensen nadat de profeet (ﷺ) stierf, werden er veel moslim afvallig doordat ze in Musaylima de valse profeet geloofde.

Abu Bakr radiyAllahu 'anhu zag dit en zag dat er ook anderen waren die geen Zakaat wilde betalen. Hierdoor bevocht Abu Bakr de afvalligen in de oorlogen Al-Riddah (oorlog tegen de afvalligheid).

Omdat er nogal wat metgezellen waren op aarde die standvastig bleven op Islam, is het dus niet het geval dat Abu Bakr radiyAllahu 'anhu die metgezellen ook excommuniceerde. De generalisatie uit de uitspraak is te herleiden aan de realiteit van die tijdperk, namelijk dat de meerderheid van de wereld ongelovig was.

Is het verplicht?

Het is een goede vraag die vandaag de dag vaak gesteld wordt, en ja, het is zeker verplicht. Dit komt omdat er verschillende overleveringen en bronnen te vinden zijn waarbij Takfir wordt verricht. Hierdoor is de verplichting vastgelegd en maakt het deel van iemands religie.

Wanneer we het hebben over de Sjahada, dan hebben we het over Al-Emaanu bi Allah en Kufr bi Taghut. De geloofsbelijdenis heeft hiermee te maken en maakt dus deel uit van de geldigheid ervan.

Bij de verwerping deel in de uitspraak van de Shahada: 'Laa ilaha', is een moslim verplicht om alle valse goden en haar aanbidders te verafschuwen en te haten. Door geen ongeloof te verklaren op mensen die ongeloof begaan wordt de Shahada nooit geldig uitgesproken. Het is dus essentieel om Takfir te verrichten op de ongelovigen.

En" (gedenk) toen Ibrahim tegen zijn vader Azhar zei: “Neem je afgodsbeelden tot goden? Waarlijk, Ik zie dat jij en je volk een grote fout maken.”
(6:74 Quran)

Voorwaar, er was een uitmuntend voorbeeld voor jullie in Ibrahim en degenen die met hem waren, toen zij tegen hun volk zeiden: “Waarlijk, wij zijn niet verantwoordelijk voor jullie en voor wat jullie naast Allah aanbidden. Wij geloven jullie niet en er is tussen jullie en ons een vijandschap en haat ontstaan, voor altijd, tot jullie alleen in Allah geloven.” Toen Ibrahim tegen zijn vader: “Waarlijk, ik zal om vergeving voor u vragen, maar ik heb er voor u bij Allah niets over te zeggen.” (Zij (De Muslimeen) zeiden:) “Onze Heer! In U (alleen) leggen wij ons vertrouwen en tot U (alleen) keren wij ons in berouw en tot U (alleen) is (onze) uiteindelijke terugkeer.
(60:4 Quran)

Abu Huraira verteld:

Ibrahim vertelde geen leugen behalve bij drie gelegenheden. Tweemaal omwille van Allah toen hij zei: "Ik ben ziek", en hij zei: "(ik heb dit niet gedaan), de grote afgod heeft het gedaan." De (derde was) dat Ibrahim en Sarah (zijn vrouw) op reis gingen, toen ze voorbij (het grondgebied) gingen van een tiran. Iemand zei tegen de tiran: "Deze man (dat wil zeggen Ibrahim) wordt vergezeld door een zeer charmante dame." Dus hij stuurde Ibrahim naar hem en vroeg hem over Sarah, zeggende: "Wie is deze dame?" Ibrahim zei: "Zij is mijn zus." Ibrahim ging naar Sarah en zei: "O Sarah! Er zijn geen gelovigen op het oppervlak van de aarde behalve jij en ik. Deze man vroeg me naar jou en ik heb hem verteld dat jij mijn zus bent, dus spreek mijn verklaring niet tegen."

(Sahih al-Bukhari Volume 4, Book 55, Hadith 578)

Wat is de verkeerde manier?

Er zijn groeperingen binnen de Ummah die zich op een manier met Takfir bezighouden en implementeren wat geen basis kent in de religie. Ze excommuniceren bijvoorbeeld moslims voor het plegen van grote zondes die niet gelijkstaan aan ongeloof, zoals: het consumeren van alcohol, plegen van zinaa en moord.

Dit staat opzich al onder het verrichten van ongeloof. De profeet (ﷺ) heeft ons aangegeven dat de Takfir terugkeert naar de persoon die dit onterecht heeft gedaan.

De profeet (ﷺ) zei:
Wanneer een man zijn broer een ongelovige noemt, keert dat in ieder geval tot één van hen terug. Ofwel is de beschuldigde zoals beweerd een ongelovige, of de excommunicatie keert terug tegen de claimer.
[Sahih Bukhari 5753]

Het is niet de juiste manier om op basis van grote zondes mensen als ongelovig te verklaren. De redenen dienen zo klaarblijkelijk te zijn als de zon. Zoals wanneer je een persoon duidelijk waarneemt dat hij ongelooft begaat.

'Umar bin Al-Khattab overleverde:
Mensen werden geoordeeld door het onthullen van een openbaring gedurende het leven van Allah's Profeet, maar nu is er geen (nieuwe openbaring) meer. Nu oordelen we je door de daden die je in het openbaar beoefent, dus we zullen degenen die goede daden voor ons doen vertrouwen en begunstigen, en we zullen hem niet ter verantwoording roepen over wat hij in geheim doet, want Allah zal hem daarop oordelen, maar we zullen iemand niet vertrouwen of geloven wanneer die ons een slechte daad laat zien, zelfs als hij beweert dat zijn intenties goed waren.
(Sahih al-Bukhari Book 48 Hadith 809)

Hoe het wel moet

Imam Ahmad beschreef de karakteristieken van een persoon die Ahlu Sunnah volgt en hoe zo'n persoon Takfir dient te verrichten.

Eigenschappen van Ahl Sunnah wal Jama'ah

Imam Ahmad verteld in Tabaqatul Hanabilah 1/294-295 over de eigenschappen van Ahl Sunnah:

4
Hij verricht geen Takfir op eenieder van Ahl Tawheed (volgers van Tawheed) vanwege een zonde, maar laat het over aan Allah waar hij niet van op de hoogte is. Hij stelt zijn vertrouwen op Allah en garandeert geen veiligheid van Allah na het plegen van een zonde.

Eigenschap #4 van een soenniet is dat hij geen Takfir verricht vanwege een zonde. Het komt dus slechts ter sprake bij grote ongeloof en grote Shirk wanneer Takfir van nut mag zijn.

Wel dienen we te onthouden dat excommunicatie onderdeel is van Islam en dat het niet nagelaten mag worden bij gevallen waar dit uitgevoerd dient te worden.

Degenen die terughoudend zijn in Takfir

Dat er groeperingen zijn die Takfir misbruiken door het uit te voeren bij zondes is nu bekend. Zo denken de groeperingen van de Khawaridj er niet twee keer over na om mensen als ongelovig te verklaren wanneer ze zondes plegen. Maar er zijn ook groeperingen zoals de Murji'ah die de Takfir compleet los proberen te laten.

Een goede voorbeeld van hoe het dus niet moet. De Murji's zijn zeer terughoudend wanneer het komt tot Takfir. Dat komt omdat ze ervan overtuigd zijn dat daden geen onderdeel uitmaken van geloof (Emaan) in Islam.

Zij geloven zo niet dat het van ongeloof is om het gebed te verlaten, geen Zakaat te geven en alle daden die gelijkstaan tot ongeloof.

Ze claimen dan dat zulke mensen geen ongelovigen zijn en dat ze behoren tot de gelovigen. De Murji'ah volgen duidelijk niet de weg van Ahlu Sunnah bij het verrichten van Takfir.