Verbreekt kauwgom het vasten?

Verbreekt kauwgom het vasten?

Het blijft bijzonder om gekauw te zien bij een vastende persoon. Is kauwgom toegestaan tijdens het vasten, of verbreekt dit het vasten?

Over het algemeen wordt kauwgom gezien als iets dat het vasten niet verbreekt, mits het smaakloos is en geen suiker bevat of dergelijke. Als de kauwgom gewoon als een stuk rubber is waar een persoon op kauwt, dan hebben de geleerden onderstelt dat zo'n soort kauwgom het vasten niet verbreekt.

• Kauwgom dat stoffen vrijlaat bij het kauwen, zoals suiker of smaakstoffen: verbreekt het vasten bij het doorslikken van deze stoffen
• Kauwgom dat geen zoetstoffen of suiker bevat: Verbreekt het vasten niet, maar is afgeraden volgens de meerderheid en oké volgens de minderheid

(٢٠٢٧) فَصْلٌ: قَالَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ: قُلْت لِأَحْمَدَ: الصَّائِمُ يَمْضُغُ الْعِلْكَ. قَالَ: لَا. قَالَ أَصْحَابُنَا: الْعِلْكُ ضَرْبَانِ؛ أَحَدُهُمَا، مَا يَتَحَلَّلُ مِنْهُ أَجْزَاءٌ، وَهُوَ الرَّدِيءُ الَّذِي إذَا مَضَغَهُ يَتَحَلَّلُ، فَلَا يَجُوزُ مَضْغُهُ، إلَّا أَنْ لَا يَبْلَعَ رِيقَهُ، فَإِنْ فَعَلَ فَنَزَلَ إلَى حَلْقِهِ مِنْهُ شَيْءٌ، أَفْطَرَ بِهِ، كَمَا لَوْ تَعَمَّدَ أَكْلَهُ. وَالثَّانِي، الْعِلْكُ الْقَوِيُّ الَّذِي كُلَّمَا مَضَغَهُ صَلُبَ وَقَوِيَ، فَهَذَا يُكْرَهُ مَضْغُهُ وَلَا يَحْرُمُ. وَمِمَّنْ كَرِهَهُ الشَّعْبِيُّ، وَالنَّخَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ وَقَتَادَةُ، وَالشَّافِعِيُّ، وَأَصْحَابُ الرَّأْيِ؛ وَذَلِكَ لِأَنَّهُ يَحْلُبُ الْفَمَ، وَيَجْمَعُ الرِّيقَ، وَيُورِثُ الْعَطَشَ. وَرَخَّصَتْ عَائِشَةُ فِي مَضْغِهِ. وَبِهِ قَالَ عَطَاءٌ؛ لِأَنَّهُ لَا يَصِلُ إلَى الْجَوْفِ، فَهُوَ كَالْحَصَاةِ يَضَعُهَا فِي فِيهِ، وَمَتَى مَضَغَهُ وَلَمْ يَجِدْ طَعْمَهُ فِي حَلْقِهِ، لَمْ يُفْطِرْ.
[المغني — الجزء ٣ — الصفحة ١٢٥]

Ibn Qudamah zei: "Onze geleerden zeiden: Kauwgom is van twee soorten. De eerste soort is die waarvan deeltjes loskomen; dat is de slechte soort die uiteenvalt wanneer men erop kauwt. Het is niet toegestaan daarop te kauwen, behalve als men zijn speeksel niet doorslikt. Als hij dat toch doet en er iets daarvan in zijn keel terechtkomt, dan verbreekt hij daarmee zijn vasten, net alsof hij het opzettelijk heeft gegeten. De tweede soort is de sterke kauwgom die, hoe meer men erop kauwt, juist harder en steviger wordt. Het kauwen daarop is afkeurenswaardig (makrūh), maar niet verboden. Tot degenen die het afkeurden behoren al-Shaʿbī, al-Nakhaʿī, Muḥammad ibn ʿAlī, Qatāda, al-Shāfiʿī en Ahl al-Raiyy. Dat is omdat het de mond stimuleert, speeksel verzamelt en dorst veroorzaakt. ʿĀʾisha vond het echter geen probleem om erop te kauwen, en dit was ook de mening van ʿAṭāʾ, omdat het niet de buik bereikt; het is vergelijkbaar met een steentje dat iemand in zijn mond houdt. Wanneer iemand erop kauwt en de smaak niet in zijn keel proeft, verbreekt hij zijn vasten niet." [Al-Mughni - Volume 3 - Pagina 125]

Tijdens het kauwen van kauwgom kunnen smaakstoffen vrijkomen, als deze worden doorgeslikt via de speeksel, dan is het vasten verbroken. Maar hoe zit het met het kauwen op kauwgom met smaakstof zonder de speeksel door te slikken?

Ibn Qudamah legt uit dat in dit geval er twee opvattingen zijn over de kwestie.

وَإِنْ وَجَدَ طَعْمَهُ فِي حَلْقِهِ فَفِيهِ وَجْهَانِ؛ أَحَدُهُمَا، يُفَطِّرُهُ، كَالْكُحْلِ إذَا وَجَدَ طَعْمَهُ فِي حَلْقِهِ.
وَالثَّانِي، لَا يُفَطِّرُهُ؛ لِأَنَّهُ لَمْ يَنْزِلْ مِنْهُ شَيْءٌ، وَمُجَرَّدُ الطَّعْمِ لَا يُفَطِّرُ، بِدَلِيلِ أَنَّهُ قَدْ قِيلَ: مِنْ لَطَّخَ بَاطِنَ قَدَمِهِ بِالْحَنْظَلِ، وَجَدَ طَعْمَهُ، وَلَا يُفْطِرُ، بِخِلَافِ الْكُحْلِ، فَإِنَّ أَجْزَاءَهُ تَصِلُ إلَى الْحَلْقِ، وَيُشَاهَدُ إذَا تَنَخَّعَ. قَالَ أَحْمَدُ: مَنْ وَضَعَ فِي فِيهِ دِرْهَمًا أَوْ دِينَارًا وَهُوَ صَائِمٌ، مَا لَمْ يَجِدْ طَعْمَهُ فِي حَلْقِهِ، فَلَا بَأْسَ بِهِ، وَمَا يَجِدُ طَعْمَهُ فَلَا يُعْجِبُنِي. وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: سَأَلْت أَبِي عَنْ الصَّائِمِ يَفْتِلُ الْخُيُوطَ، قَالَ: يُعْجِبُنِي أَنْ يَبْزُقَ.
[المغني — الجزء ٣ — الصفحة ١٢٥]

Ibn Qudamah zei: "Als hij de smaak in zijn keel proeft, zijn er twee opvattingen: De eerste is dat het het vasten verbreekt, zoals bij kohl wanneer men de smaak ervan in de keel waarneemt. De tweede opvatting is dat het het vasten niet verbreekt, omdat er niets van is doorgeslikt; het enkel waarnemen van een smaak verbreekt het vasten niet. Als bewijs wordt genoemd dat wanneer iemand de binnenkant van zijn voet insmeert met colocynth (bittere vrucht), hij de smaak ervan waarneemt zonder dat zijn vasten wordt verbroken. Maar dit is anders dan bij kohl, want daarvan bereiken deeltjes de keel, wat zichtbaar wordt wanneer men slijm ophoest. Aḥmad zei: “Wie een dirham of dinar in zijn mond plaatst terwijl hij vast, daar is niets mis mee zolang hij de smaak niet in zijn keel proeft; maar wat betreft iets waarvan hij de smaak wel proeft, dat bevalt mij niet.” ʿAbdullāh zei: “Ik vroeg mijn vader (Ahmad) over een vastende die draadjes draait (met zijn mond). Hij zei: ‘Ik vind het goed dat hij (erna) spuugt.’”" [Al-Mughni - Volume 3 - Pagina 125]

Ibn Qudamah legt uit dat de kauwgom die smaak afgeeft het vasten verbreekt als men de speeksel doorslikt. Maar als de kauwgom een smaak heeft en men zijn speeksel niet doorslikt, dan verbreekt deze het vasten niet, zelfs al zou men de smaak ervan proeven in zijn keel zonder iets door te slikken, zoals vaak het geval bij sterke tandpasta. De smaak van zo'n tandpasta zou de keel bereiken zelfs als men zijn speeksel niet doorslikt.

Het kauwen van kauwgom is dus verboden wanneer men smaakstoffen inslikt via speeksel, maar niet wanneer men er niets van doorslikt. En wat betreft smaakloze en suikerloze kauwgom dat harder wordt naarmate men erop kauwt, deze is Makruh volgens de meerderheid van geleerden, maar verbreekt het vasten niet.

Dus voor wie het fijn vindt om kauwgom te kauwen tijdens het vasten dient smaakloze en suikerloze kauwgom te gebruiken. Deze is compleet oké volgens Aisha en 'Ata, maar Makruh volgens de meerderheid omdat het de speeksel verzamelt en dorstheid vermeerdert.