Opgroeien met narcistische ouders heeft vaak grote gevolgen voor iemands leven. Narcistische ouders kunnen veel schade aanrichten en hebben vaak invloed op bijna alle onderdelen van de ontwikkeling van hun kind.
Dat komt doordat hun gedrag erg overheersend is. Ze willen voortdurend aandacht, zoeken vaak ruzie of discussies, willen anderen controleren en vinden het onacceptabel als hun kinderen zelfstandig worden en hen niet meer nodig hebben.
Maar wat zijn de gevolgen op de lange termijn van opgroeien met een narcistische ouder? Hoe ziet het leven eruit als iemand volwassen wordt en zijn of haar eigen weg probeert te vinden?
Veel tieners gaan vanzelf door een periode waarin ze ontdekken wie ze zijn. Bij mensen die zijn opgegroeid met narcistische ouders duurt dit proces vaak veel langer en kan het zelfs doorgaan tot op volwassen leeftijd.
Ze stellen zichzelf vaak vragen als: Wie ben ik eigenlijk? Soms kijken ze terug naar hun jeugd om zichzelf beter te begrijpen. Ze proberen uit te zoeken hoe ze vroeger waren, hoe ze met anderen omgingen en hoe hun leven is verlopen, zodat ze stap voor stap een beeld van zichzelf kunnen vormen.
Dit komt doordat ze tijdens hun jeugd nauwelijks de kans hebben gekregen om een eigen identiteit te ontwikkelen.
Hun leven draaide vooral om hun ouders, die voortdurend aandacht en bevestiging nodig hadden. Al vanaf jonge leeftijd leerden ze dat de behoeften van hun ouders belangrijker waren dan die van henzelf.
Daardoor kunnen ze:
Hierdoor lopen ze achter in de normale ontwikkeling van hun identiteit. Ze hebben simpelweg nooit de ruimte gekregen om te ontdekken wie ze zelf zijn.
Als ze volwassen worden, voelt het vaak alsof ze helemaal opnieuw moeten beginnen. Voor het eerst ervaren ze wat zelfstandigheid echt betekent.
Ze moeten zichzelf leren kennen, begrijpen hoe de wereld werkt en ontdekken welke plek zij daarin willen innemen.
Narcistische ouders zorgen vaak voor veel spanning en onrust in het gezin. Het voelt alsof er nooit echt rust is, omdat er steeds iets kan gebeuren.
Veel kinderen leren daarom om voortdurend op hun hoede te zijn. Zelfs als alles even rustig lijkt, weten ze dat de stemming van hun ouder elk moment kan omslaan. Hierdoor ontstaat een onvoorspelbare omgeving waarin ze zich nooit echt veilig voelen.
Door jarenlang in zo'n situatie te leven, blijft het zenuwstelsel voortdurend in een staat van stress. Daardoor raken veel mensen snel uitgeput, zelfs na eenvoudige taken, en voelen ze zich nooit echt uitgerust, hoeveel ze ook slapen.
Elke ontmoeting met een narcistische ouder kan sterke emoties oproepen. Sommige mensen besluiten daarom uiteindelijk om het contact volledig te verbreken. Anderen blijven contact houden en proberen ermee om te gaan, ook al voelen ze diep van binnen dat dit alleen maar leidt naar meer schade.
Op volwassen leeftijd komen gevoelens die jarenlang zijn onderdrukt vaak alsnog naar boven. Er komt een moment waarop deze emoties niet langer genegeerd kunnen worden en alles tegelijk lijkt los te komen.
In zo'n periode kan het erg moeilijk zijn om emoties onder controle te houden. Grenzen vervagen, de spanning stapelt zich op en dit kan uiteindelijk leiden tot een depressie of een burn-out.
Pas wanneer de ergste stress afneemt, wordt het makkelijker om emoties weer beter te begrijpen en ermee om te gaan. Toch kunnen oude gevoelens later opnieuw naar boven komen, vooral als iemand opnieuw met dezelfde situatie wordt geconfronteerd.
Mensen die zijn opgegroeid met narcistische ouders hebben een grotere kans om last te krijgen van somberheid of een depressie. Hun gevoelens en behoeften worden vaak genegeerd, ze krijgen weinig ruimte om zichzelf te uiten en moeten thuis regelmatig vooral voor de behoeften van hun ouders zorgen.
Wanneer ze proberen grenzen te stellen, krijgen ze soms kritiek van familieleden. Ze horen dan bijvoorbeeld: "Het blijven toch je ouders." Daardoor houden veel mensen hun gevoelens voor zich om ruzie, schuldgevoel of straf te voorkomen.
Als iemand jarenlang leert dat zijn of haar behoeften er niet toe doen, is de kans groot dat die persoon zichzelf later ook blijft wegcijferen. Dit versterkt het gevoel dat hij of zij niet belangrijk of niet goed genoeg is.
Ouders horen hun kinderen te steunen, belangrijke levensvaardigheden aan te leren en hen te helpen bij moeilijke momenten. Narcistische ouders doen dit onvoldoende. Ze respecteren grenzen niet en zetten de behoeften van hun kinderen regelmatig opzij om hun eigen wensen en belangen voorop te stellen.
Ieder kind heeft behoefte aan liefde, acceptatie en steun van zijn of haar ouders. Bij narcistische ouders wordt hier niet aan voldaan.
Narcistische ouders zien hun kinderen niet als een zelfstandig persoon met eigen gevoelens, wensen en grenzen. Ze willen controle houden en vinden het moeilijk als hun kind een eigen leven opbouwt.
Daardoor voelen veel kinderen zich emotioneel alleen, ook al zijn hun ouders fysiek aanwezig. Ze krijgen niet de steun, veiligheid en begeleiding die ze eigenlijk nodig hebben.
Het kan erg pijnlijk zijn om te accepteren dat je ouders je niet kunnen geven waar je zo naar verlangt. De wens om ouders te hebben bij wie je altijd terecht kunt voor liefde, begrip en steun blijft vaak bestaan.
Het kan extra moeilijk zijn wanneer je ziet dat anderen wel een warme band met hun ouders hebben. Dat kan gevoelens van verdriet, jaloezie en gemis oproepen. Het voelt alsof je iets belangrijks hebt moeten missen.
Hierdoor ontbreekt een belangrijke basis in het leven. De mensen die je eigenlijk zouden moeten steunen, zijn daar emotioneel niet echt toe in staat.
Uiteindelijk beseffen veel mensen dat hun ouders waarschijnlijk nooit zullen veranderen. Dat betekent ook dat de hoop op een warme en liefdevolle ouder-kindrelatie langzaam moet worden losgelaten, hoe pijnlijk dat ook is.
Wanneer iemand volwassen wordt, kan het moeilijk zijn om anderen te vertrouwen. Mensen die zijn opgegroeid met narcistische ouders hebben vaak geleerd dat juist de mensen die het dichtst bij hen staan, hen kunnen kwetsen of teleurstellen.
Daardoor vinden ze het lastig om nieuwe relaties aan te gaan. Ze vragen zich af of ze anderen wel kunnen vertrouwen en houden mensen vaak op afstand om zichzelf te beschermen.
Dit kan ervoor zorgen dat ze zich steeds meer terugtrekken. Ze vermijden sociale situaties, houden gesprekken oppervlakkig of brengen liever veel tijd alleen door, omdat dat veiliger voelt.
Na verloop van tijd kan dit leiden tot eenzaamheid en het gevoel dat je alles alleen moet doen. Veel mensen worden hierdoor erg zelfstandig, maar vinden het tegelijkertijd moeilijk om hulp te vragen of anderen dichtbij te laten komen.
Verandering is mogelijk wanneer iemand begint te werken aan het verwerken van zijn of haar ervaringen en herstelt van de gevolgen van narcistische ouders.
Naarmate dat herstel vordert, wordt het vaak makkelijker om anderen stap voor stap weer te vertrouwen en gezonde, veilige relaties op te bouwen.
Veel mensen kiezen een baan vooral om de rekeningen te kunnen betalen. Het werk geeft weinig voldoening en kan ervoor zorgen dat ze zich ongelukkig blijven voelen.
Bij mensen die zijn opgegroeid met narcistische ouders heeft dit vaak te maken met een laag zelfbeeld. Ze vinden zichzelf niet goed genoeg en nemen daarom genoegen met werk waarin ze weinig waardering krijgen of waarin ze niet goed worden behandeld.
Zelfs wanneer een baan goed bij hun interesses past, vinden ze het soms moeilijk om te geloven dat ze succes of waardering verdienen. Daardoor halen ze minder plezier uit hun werk dan mogelijk is.
Dit is begrijpelijk als iemand is opgegroeid in een omgeving waarin hij of zij weinig liefde, erkenning en steun heeft gekregen. Wie nooit heeft geleerd dat zijn of haar behoeften belangrijk zijn, vindt het vaak ook moeilijk om die op het werk serieus te nemen.
Sommige mensen blijven zelfs werken om hun ouders financieel of praktisch te ondersteunen, terwijl hun ouders daar misbruik van maken. Toch komt er bij velen een moment waarop ze voor zichzelf kiezen. Ze veranderen van baan, volgen een opleiding die ze echt interessant vinden of gaan eindelijk achter hun eigen dromen aan.
Niet iedereen weet meteen welk werk echt bij hem of haar past. Maar zodra iemand de tijd neemt om zijn of haar interesses te ontdekken en daarin te investeren, ontstaat er ruimte voor een gezonder en gelukkiger werkleven.
Het is belangrijk om te begrijpen dat deze gevolgen sterk kunnen zijn en lange tijd kunnen aanhouden. Wanneer er niets mee wordt gedaan, kunnen ze diep in iemands leven en gedrag verweven raken.
Het goede nieuws is dat deze gevolgen niet voor altijd hoeven te blijven. Wanneer iemand ervoor kiest om te herstellen en het verdriet te verwerken van het feit dat hij of zij nooit de steunende ouders heeft gehad waarnaar werd verlangd, kan er veel veranderen.
Werken aan jezelf is daarom de moeite waard. Het leven is beperkt en het zou zonde zijn om de gevolgen uit het verleden je toekomst te laten bepalen.
Zit je met vragen waar je graag een antwoord op wilt krijgen? Stel jouw algemene of specifieke vraag over de Islam. We staan voor je klaar en geven je binnen 48 uur antwoord.
Vraag stellen