Auteur: Sefiye al-Turkiyyah
Gepubliceerd: 31-03-2026
Geupdate: 22-07-2026
Hoe kan iemand die emotioneel is mishandeld door narcistische ouders omgaan met het idee van vergeving?
Vergeving betekent niet dat iemand verplicht is om opnieuw toegang tot zijn of haar leven te geven of te doen alsof het misbruik nooit heeft plaatsgevonden. Het is niet eerlijk om tegen een slachtoffer te zeggen dat die persoon het gewoon moet vergeten en verder moet gaan, omdat dit de pijn en het verdriet dat iemand heeft ervaren ontkent.
Als iemand ervoor kiest om te vergeven, kan dat zonder opnieuw vertrouwen of toegang te geven aan mensen die dat vertrouwen hebben beschadigd.
Door te vergeven kan iemand de last van wraak en vergelding bij Allah neerleggen en ervoor kiezen om niet zelf naar straf voor zijn of haar narcistische ouders te streven.
Maar narcistische ouders opnieuw toelaten in je leven kan onverstandig zijn als zij hun gedrag niet hebben veranderd. Vaak gebruiken zij die nieuwe kans om opnieuw controle te krijgen of hetzelfde schadelijke gedrag voort te zetten.
Ja, Allah moedigt gelovigen aan om te vergeven en fouten door de vingers te zien. Maar dat betekent niet dat Hij neerziet op mensen die dit niet kunnen of nog niet kunnen, vooral wanneer het gaat om situaties die voor een mens buitengewoon moeilijk te vergeven zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
Iedereen begrijpt dat het niet eerlijk is om van slachtoffers in zulke situaties te verwachten dat ze zomaar vergeven en alles vergeten. Zo werkt vergeving niet.
Hetzelfde geldt voor iemand wiens ouders hem of haar jarenlang hebben gekwetst, gepest, diepste geheimen hebben gedeeld of zelfs hebben bedreigd.
Het is niet eerlijk om van zo iemand te verwachten dat hij of zij simpelweg moet vergeven en alles moet accepteren alleen omdat het om de ouders gaat. Dat zou betekenen dat vergeving geen keuze meer is en dat ouders met alles weg kunnen komen omdat ze ouders zijn.
Sommige mensen zijn bang dat ze de vergeving van Allah mislopen als ze hun ouders niet vergeven. Maar klopt dat eigenlijk?
Dat zou betekenen dat vergeving verplicht wordt wanneer het om ouders gaat. Maar waar komt dat idee vandaan?
Geldt dit principe ook voor iemand die misbruik heeft meegemaakt door narcistische ouders die:
Kan iemand werkelijk zeggen dat een persoon die zoiets heeft meegemaakt verplicht is om zijn of haar dader te vergeven, anders zou die persoon de vergeving van Allah kunnen mislopen? Dat zou betekenen dat iemand wordt gestraft voor het feit dat hij of zij als mens niet in staat is om iets extreem pijnlijks te vergeven. Dat zou onrechtvaardig zijn.
Het is duidelijk dat Allah iemand niet verplicht om zijn of haar ouders alles te vergeven wat zij hebben gedaan. Anders zou dat betekenen dat ouders niet verantwoordelijk worden gehouden voor hun daden, dat zij vrijuit kunnen gaan voor hun fouten en dat de pijn van het slachtoffer er niet toe doet.
En als dat zo zou zijn, wat zou dat dan zeggen over de Eigenschap van Allah als de Meest Rechtvaardige? Zoiets zou rechtstreeks in strijd zijn met deze Eigenschap.
Daarom is een slachtoffer niet verplicht om narcistische ouders te vergeven. Wanneer bepaalde grenzen worden overschreden, heeft iemand het recht om verdriet, boosheid of pijn te voelen. Onrecht blijft onrecht, ongeacht van wie het komt.
Het lichaam maakt geen onderscheid tussen pijn die wordt veroorzaakt door vreemden of door familie. Beide vormen van schade worden op dezelfde manier verwerkt en kunnen diepe emotionele wonden, veel verdriet en soms zelfs lichamelijke gevolgen achterlaten.
Verwacht Allah van iemand dat hij of zij in elke situatie degene vergeeft die hem of haar onrecht heeft aangedaan? En als iemand niet vergeeft, kan die persoon dan nog steeds de vergeving van Allah ontvangen?
Door hierover na te denken, kan iemand begrijpen dat Allah niemand verplicht om in elke situatie te vergeven en anders gestraft te worden. Vergeving is een deugd, geen verplichting. Allah heeft Zijn dienaren ook het recht gegeven om rechtvaardigheid te zoeken.
وَلَمَنِ ٱنتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِۦ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ مَا عَلَيْهِم مِّن سَبِيلٍ ٤١ إِنَّمَا ٱلسَّبِيلُ عَلَى ٱلَّذِينَ يَظْلِمُونَ ٱلنَّاسَ وَيَبْغُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ۚ أُو۟لَـٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ ٤٢ وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ ٤٣
Er rust geen verwijt op degenen die zich verdedigen nadat hun onrecht is aangedaan. Het verwijt treft alleen degenen die mensen onrecht aandoen en zonder rechtvaardiging op aarde overtreden. Voor hen is er een pijnlijke bestraffing. En wie geduldig blijft en vergeeft—dat is zeker een zaak van vastberadenheid.
[42:41-43 Quran]
Deze verzen maken duidelijk dat iemand niet wordt verweten wanneer hij of zij recht zoekt na onrecht te hebben geleden. Dit betekent dat iemand niet verplicht is om te vergeven; die persoon mag ook verantwoordelijkheid en gerechtigheid zoeken voor de schade die is veroorzaakt. Dit weerspiegelt de rechtvaardigheid van Allah: iemand mag pijn en verdriet voelen zonder daarvoor gestraft te worden.
وَجَزَٰٓأُا۟ سَيِّئَةٍۢ سَيِّئَةٌۭ مِّثْلُهَا ۖ فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلظَّـٰلِمِينَ ٤٠
De vergelding van een slechte daad is een gelijke daad. Maar wie vergeeft en verzoening zoekt, zijn beloning ligt bij Allah. Voorwaar, Hij houdt niet van de onrechtplegers.
[42:40 Quran]
Allah maakt duidelijk dat vergelding is toegestaan en dat een daad van onrecht met een gelijkwaardige reactie mag worden beantwoord. Als vergeving verplicht zou zijn, zou er geen ruimte zijn voor vergelding, omdat vergeving betekent dat iemand niet langer verantwoordelijk wordt gehouden voor zijn daden.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلْقِصَاصُ فِى ٱلْقَتْلَى ۖ ٱلْحُرُّ بِٱلْحُرِّ وَٱلْعَبْدُ بِٱلْعَبْدِ وَٱلْأُنثَىٰ بِٱلْأُنثَىٰ ۚ فَمَنْ عُفِىَ لَهُۥ مِنْ أَخِيهِ شَىْءٌۭ فَٱتِّبَاعٌۢ بِٱلْمَعْرُوفِ وَأَدَآءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَـٰنٍۢ ۗ ذَٰلِكَ تَخْفِيفٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌۭ ۗ فَمَنِ ٱعْتَدَىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَلَهُۥ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ ١٧٨
O jullie die geloven, voor jullie is de vergelding voorgeschreven in gevallen van moord: een vrije persoon voor een vrije persoon, een slaaf voor een slaaf en een vrouw voor een vrouw. Maar als de dader door de nabestaande wordt vergeven, dan moet de schadevergoeding op een goede manier worden vastgesteld en netjes worden betaald. Dit is een verlichting en een barmhartigheid van jullie Heer. Maar wie daarna nog overtreedt, voor hem is er een pijnlijke bestraffing.
[2:178 Quran]
Mensen begrijpen dat het zeer verdienstelijk is om een moordenaar te vergeven. Maar betekent dit dat Allah iemand straft wanneer die persoon niet in staat is om te vergeven?
Dit vers laat duidelijk zien dat Allah iemand niet straft voor het kiezen om niet te vergeven, omdat Hij de mogelijkheid heeft gegeven om zowel te vergeven als om rechtvaardigheid te zoeken.
De samenleving en gemeenschappen verwachten vaak dat slachtoffers van narcistisch misbruik hun ouders gewoon vergeven en het verleden achter zich laten.
Wanneer iemand daarom boosheid of verdriet voelt tegenover zijn of haar narcistische ouders—wat begrijpelijk kan zijn—wordt die persoon soms bekritiseerd of veroordeeld. Dat is niet rechtvaardig.
Mensen kunnen bijvoorbeeld dingen zeggen zoals:
Maar wanneer we deze uitspraken beter bekijken, passen ze niet bij de situatie van iemand die slachtoffer is geweest van narcistisch misbruik. Hoe kan het eerlijk zijn dat een slachtoffer iets verschuldigd zou zijn aan iemand die hem of haar pijn heeft gedaan, of dat iemand bij zijn misbruiker moet blijven terwijl die persoon dagelijks schade veroorzaakt? Waar is de rechtvaardigheid daarin?
En hoe eerlijk is het om te zeggen dat iemand bij zijn ouders moet blijven omdat hij of zij dankzij hen bestaat, terwijl die persoon nooit heeft gevraagd om geboren te worden en afhankelijk te zijn van deze ouders? Wordt iemand gestraft omdat hij of zij is opgegroeid bij ouders die schade hebben veroorzaakt? Beschermt Allah degenen die onrecht wordt aangedaan niet?
Er is geen schaamte of schuld bij iemand die ervoor kiest om zijn of haar narcistische ouders niet te vergeven, ook al proberen anderen dat schuldgevoel op te leggen.
Het feit dat sommige ouders hun kinderen een dak boven het hoofd geven, kleding geven en eten geven, betekent niet dat zij voor altijd recht hebben op toegang tot het leven van hun kinderen. Dat zou een onrechtvaardig systeem zijn waarin ouders misbruik en onderdrukking kunnen blijven plegen zonder verantwoordelijkheid te dragen.
Wat verdient een ouder die het leven van zijn of haar kind volledig beschadigt, zelfs als die ouder wel in de basisbehoeften voorziet? Niemand zou zeggen dat dit eerlijk is tegenover het slachtoffer.
De werkelijkheid is dat het niet eerlijk is om van een slachtoffer te verwachten dat hij of zij "gewoon vergeeft". Dat zou betekenen dat de pijn van het slachtoffer er niet toe doet, dat er geen rechtvaardigheid bestaat bij familiegeweld en dat Allah onrecht negeert.
Maar dat is duidelijk niet het geval, omdat:
Als deze waarheden duidelijk zijn, hoe kan dan worden gezegd dat Allah een slachtoffer verplicht om misbruik door zijn of haar ouders te negeren? Dat zou in strijd zijn met Zijn rechtvaardigheid, Zijn barmhartigheid en Zijn wil.
Er bestaat geen twijfel over dat mensen begrijpen dat slachtoffers recht hebben op gerechtigheid en dat zij niet verplicht zijn om degenen te vergeven die hen onrecht hebben aangedaan.
Vergeving is een deugd: degene die ervoor kiest om te vergeven wordt daarvoor beloond, en degene die niet vergeeft wordt daar niet voor verweten.
En wie nog meer vergeving van Allah wil ontvangen, kan ervoor kiezen om te vergeven voor zover dat mogelijk is. Dit is iets prijzenswaardigs, zoals op meerdere plaatsen in de Koran wordt genoemd.
De verwachting dat iemand alles moet vergeven komt vaak voort uit de wens om gevolgen te vermijden of iemand te beschermen tegen verantwoordelijkheid. Er zit geen echte oprechtheid in zulke verwachtingen, want als dat wel zo was, zou iemand niet boos of dwingend reageren wanneer vergeving niet wordt gegeven.
Vergeving blijft altijd een keuze, ook wanneer mensen die fouten hebben gemaakt moeite hebben met die werkelijkheid.
Sommige mensen verwachten dat slachtoffers alles moeten vergeven, terwijl zelfs Allah niet alles vergeeft. Hij kan iemand bestraffen met het Vuur of iemand vergeven en het Paradijs schenken.
Weten zij dan niet dat Degene Die de Meest Vergevende is, degene die sterft terwijl hij of zij deelgenoten aan Allah toekent niet vergeeft?
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِۦ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَآءُ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱفْتَرَىٰٓ إِثْمًا عَظِيمًا ٤٨
Voorwaar, Allah vergeeft niet dat er deelgenoten aan Hem worden toegekend, maar Hij vergeeft wat daarbuiten valt voor wie Hij wil. En wie deelgenoten aan Allah toekent, heeft zeker een grote zonde begaan.
[4:48 Quran]
Als Allah ons laat zien dat er grenzen zijn aan Zijn vergeving, hoe zit het dan met mensen? Sommige mensen verwachten dat slachtoffers van narcistisch misbruik altijd moeten vergeven, ongeacht hoe ernstig de schade aan hun welzijn en gezondheid is.
Mensen vergeven niet elk onrecht, en dat hoeven zij ook niet. Vergeving is een keuze.
Als Allah iemand in het Hiernamaals niet vergeeft voor bepaalde ernstige zonden, waarom verwachten sommige mensen dan dat een mens daarboven moet staan door elke overtreding te vergeven?
En ja, vergeving is een nobele eigenschap. Het toont barmhartigheid en de bereidheid om iemand vrij te laten van schuld. Maar het is geen garantie en ook geen verplichting. Net zoals wij niet kunnen aannemen dat Allah ons voor alles zal vergeven terwijl wij hopen op Zijn barmhartigheid op de Dag des Oordeels.
Natuurlijk zouden de meeste mensen hun ouders graag willen vergeven. Maar er komt soms een moment waarop die deur sluit, vooral bij mensen die het contact hebben verbroken. Zij besluiten dat het genoeg is geweest, dat wat zij hebben meegemaakt onacceptabel was en dat blijven in contact hun eigen pijn zou ontkennen en oneerlijk tegenover zichzelf zou zijn.
Er zijn veel gevolgen van het opgroeien met narcistische ouders die kunnen meespelen in de beslissing om niet te vergeven.
Het is moeilijk om narcistische ouders te vergeven omdat:
De diepe littekens die tijdens het misbruik zijn ontstaan, verdwijnen niet zomaar. Ze herinneren iemand aan de momenten waarop steun het hardst nodig was, maar niet werd gegeven.
Narcistisch misbruik kan ervoor zorgen dat iemand zijn of haar vertrouwen in anderen volledig verliest. Zelfs oogcontact maken met de ouders kan moeilijk voelen, omdat het lijkt alsof zij die nabijheid niet verdienen.
Uiteindelijk komt het neer op de hoeveelheid pijn en het lijden dat iemand heeft meegemaakt. Voor sommige slachtoffers maakt dit vergeving bijna onmogelijk en ontstaat in plaats daarvan de hoop dat Allah rechtvaardigheid zal brengen.
Ervoor kiezen om niet te vergeven betekent niet dat iemand niet kan herstellen. Wrok wordt pas ongezond wanneer het langdurig aanwezig blijft en iemand verhindert om verder te gaan met het leven.
Het is mogelijk om te herstellen en de ervaring een plek te geven in je leven, zonder dat deze ervaring je hele leven blijft beheersen.
Dus zelfs wanneer iemand besluit niet te vergeven, blijft er hoop op herstel. Herstel heeft weinig tot niets te maken met vergeving. Vergeving is uiteindelijk iets dat je aan de ander geeft: een vorm van barmhartigheid en het schenken van kwijtschelding. Het is niet iets wat noodzakelijk is om zelf te genezen.
Herstel draait vooral om langzaam herstellen van de schade die is veroorzaakt door diep verraad, verbale mishandeling, emotioneel misbruik of, in het geval van sommige gewelddadige narcistische personen, lichamelijk misbruik. Het vraagt dat iemand zijn of haar pijn onder ogen ziet, zichzelf toestaat deze gevoelens te ervaren en deze pijn stap voor stap minder zwaar maakt door middel van zorg en zelfcompassie.
Net zoals iemand kan rouwen en herstellen na het verlies van een dierbare door moord zonder de moordenaar te vergeven, kan iemand ook rouwen om en herstellen van narcistisch misbruik zonder de dader te vergeven.
لاَ ظُلِمَ عَبْدٌ مَظْلِمَةً فَصَبَرَ عَلَيْهَا إِلاَّ زَادَهُ اللَّهُ عِزًّا
De Profeet ﷺ zei: "Geen dienaar van Allah wordt onrecht aangedaan en blijft daar geduldig onder, of Allah zal zijn eer vergroten."
[Sunan Tirmidhi 2325]
Zit je met vragen waar je graag een antwoord op wilt krijgen? Stel jouw algemene of specifieke vraag over de Islam. We staan voor je klaar en geven je binnen 48 uur antwoord.
Vraag stellen
