Familiebanden verbreken

Islam over familiebanden verbreken

De islam hecht grote waarde aan het onderhouden van familiebanden, zoals benadrukt wordt in de Quran en de Sunnah. Het versterken van de relaties met familie wordt beschouwd als een van de beste daden, terwijl het verbreken van deze banden zonder geldige reden wordt gerekend tot een van de grootste zondes.

En degenen die het verbond met Allāh na de bekrachtiging ervan schenden en die verbreken wat Allāh bevolen heeft om te verbinden en die verderf zaaien op de aarde: zij zijn degenen voor wie er de vervloeking en de slechte verblijfplaats is.
[13:25 Quran]

De Profeet (ﷺ) zei: "Degene die de familiebanden verbreekt, zal het Paradijs niet binnengaan." [Sahih al-Bukhari 5984]

De betekenis van familiebanden in de islam is zo groot dat deze vaak samen worden genoemd met Tawheed.

De Profeet (ﷺ) zei: "Ik ben gestuurd om de familiebanden te onderhouden, de afgoden te verwerpen en op te roepen tot de Eenheid van Allah." [Sahih Muslim 832]

Een moslim dient de banden te onderhouden met al zijn bloedverwanten:

• Ouders
• Grootouders
• Ooms en tantes
• Zonen en dochters
• Halfbroers, halfzussen en volle broers en zussen
• Neven en nichten

De aard en het niveau van contact met iedere bloedverwant kunnen verschillen, en dat is volkomen natuurlijk. Niet ieder familielid zal dezelfde mate van nabijheid hebben, maar met iedere verwant dient er een relatie te bestaan die de familieband weerspiegelt en deze in stand houdt.

Met niet-mahram neven en nichten wordt het onderhouden van familiebanden bereikt door salam uit te wisselen, vriendelijkheid en respect te tonen en contact te onderhouden wanneer daar een geldige behoefte voor is, terwijl de islamitische richtlijnen voor omgang met niet-mahrams worden nageleefd.

De uitzonderingen voor het verbreken van familiebanden

Hoewel het onderhouden van familiebanden een fundamentele verplichting is in de islam, zijn er uitzonderlijke omstandigheden waarin het verbreken van de relatie met een familielid toegestaan kan zijn.

1. Wanneer dit een legitiem religieus doel dient, zoals het beschermen van je geloof of het terechtwijzen van een familielid dat volhardt in het openlijk begaan van grote zonden of innovaties nadat oprechte adviezen zijn afgewezen.
2. Wanneer het onderhouden van de relatie een persoon blootstelt aan ernstige schade, zoals een reële bedreiging voor zijn leven, veiligheid of lichamelijke of psychologische welzijn.

Er bestaat overeenstemming onder de geleerden over deze twee uitzonderingen:

وَأَجْمَعَ الْعُلَمَاءُ عَلَى أَنَّهُ لَا يَجُوزُ لِلْمُسْلِمِ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ إِلَّا أَنْ يَكُونَ يَخَافُ مِنْ مُكَالَمَتِهِ وَصِلَتِهِ مَا يُفْسِدُ عَلَيْهِ دِينَهُ أَوْ يُوَلِّدُ (بِهِ) عَلَى نَفْسِهِ مَضَرَّةً فِي دِينِهِ أَوْ دُنْيَاهُ فَإِنْ كَانَ ذَلِكَ فَقَدْ رُخِّصَ لَهُ فِي مُجَانَبَتِهِ وَبُعْدِهِ وَرُبَّ صَرْمٍ جَمِيلٍ خَيْرٌ مِنْ مُخَالَطَةٍ مُؤْذِيَةٍ (قَالَ الشَّاعِرُ ... إِذَا مَا تَقَضَّى الْوُدُّ إِلَّا تَكَاشُرًا ... فَهَجْرٌ جَمِيلٌ لِلْفَرِيقَيْنِ صَالِحُ)
[التمهيد - ابن عبد البر - الجزء ٦ - الصفحة ١٢٧]

Ibn Abdul-Barr zei: “De geleerden zijn het er unaniem over eens dat het voor een moslim niet toegestaan is om langer dan drie dagen contact te verbreken met een andere moslim, behalve wanneer hij vreest dat contact met hem of het onderhouden van de relatie zijn religie zal schaden of bederven, of hem schade zal berokkenen in zijn wereldse zaken. In dat geval is het toegestaan om afstand van hem te houden en hem te vermijden. Soms is een gepaste verbreking beter dan een schadelijke omgang. Zoals de dichter zei: ‘Wanneer verbondenheid niet langer bestaat behalve in de vorm van vijandigheid, dan is een waardige scheiding het beste voor beide partijen.’” [Al-Tamheed - Ibn Abdul-Barr - Deel 6 - Pagina 127]

Een familielid dat een negatieve invloed heeft op je religie, openlijk grote zonden begaat of een innovator is, kan een bron van schade vormen voor je geloof. In zulke gevallen kan het toegestaan zijn om afstand te nemen of de banden te verbreken, wanneer dit dient ter bescherming van je religie.

De geleerden hebben dit ook toegestaan als een vorm van terechtwijzing wanneer een moslimfamilielid oprechte adviezen blijft afwijzen, maar alleen wanneer er een redelijke verwachting bestaat dat dit tot een positief resultaat zal leiden, zoals dat de persoon berouw toont en zich aanpast.

• Degenen die openlijk immoreel gedrag vertonen
• Consistente dieven
• Degenen die het gebed verlaten of er voortdurend nalatig mee omgaan
• Degenen die niet van Ahlu Sunnah zijn
• Degenen die zich bezighouden met bedrog en misleiding
• Degenen die sterke afkeer tonen tegenover de Sunnah
• Alcoholisten of drugsverslaafden die weigeren te veranderen

Het blijft verplicht om familiebanden met niet-moslim familieleden te onderhouden. Wanneer hun invloed echter zo schadelijk wordt dat zelfs een beperkte vorm van contact je religie niet kan beschermen, dan wordt het toegestaan om de banden te verbreken ter bescherming van je geloof.

Het is ook toegestaan om de banden te verbreken met ernstig toxische familieleden, waaronder ouders, wanneer het onderhouden van de banden voortdurend ernstige schade toebrengt aan je welzijn, of wanneer hun daden hebben geleid tot een ernstige vertrouwensbreuk waardoor zij het recht op verdere toegang tot jouw leven hebben verloren.

• Degenen die met kwade bedoelingen sihr (zwarte magie) tegen je verrichten
• Degenen die je lichamelijk mishandelen en verwondingen veroorzaken
• Degenen die bewust proberen je reputatie te vernietigen
• Degenen die schadelijke roddels over je verspreiden met de bedoeling ernstig leed te veroorzaken
• Degenen die je diepste geheimen onthullen en herhaaldelijk je vertrouwen verbreken
• Degenen die je onredelijk controleren en je als een deurmat behandelen